Belgische hop

Eén van de belangrijkste grondstoffen bij de productie van bier is hop. Het gebruik van hop bij het brouwproces heeft een invloed op de bitterheid, het aroma, de smaak en de bewaring van bier. Reeds eeuwenlang wordt in België hop geteeld. In Vlaanderen ligt het zwaartepunt van de hopteelt in de Westhoek, met Poperinge als centrum. Daar zijn nog zestien hopbedrijven actief. Samen bewerken zij ongeveer 130,8 hectare aan hopvelden. In de regio Aalst-Asse zijn nog eens vier bedrijven goed voor 6,1 hectare. Dat brengt het totale hopareaal in Vlaanderen op net geen 137 hectare. In Wallonië telen de vijf belangrijkste hoptelers samen ongeveer 25 hectare hop.

Alle hop in België wordt geteeld op familiebedrijven die reeds generaties lang met veel liefde en vakkennis hop verbouwen. Hierdoor voelt de teler zich persoonlijk betrokken bij zijn eigen product en is hij terecht fier op het resultaat: Belgische kwaliteitshop.

Belgische teeltgegevens op 1 december 2025 in een notendop:

• Vlaanderen: 136,9 ha
  • Aandeel aromahoppen: 90,104 ha
  • Aandeel bitterhoppen: 46,659 ha
  • Andere: 0,137 ha
• Wallonië: 25 ha
  • Aandeel aromahoppen: 23 ha
  • Aandeel bitterhoppen: 1,7 ha
  • Andere: 0,3 ha

Hieronder vindt u een kaart met de hopvelden in Poperinge. 

Hop

De groene smaakmaker van bier

Hop (Humulus lupulus) is dus een opvallende, snelgroeiende meerjarige klimplant die gerust de diva van de bierwereld kan genoemd worden. Vanuit haar vaste wortelstok schiet ze elke lente opnieuw metershoog de lucht in, waarbij ze zich elegant rond draden en palen omhoog slingert. Hop behoort tot de hennepfamilie, al bevat ze geen psychoactieve stoffen. Haar kracht zit in iets helemaal anders.

De plant bestaat in mannelijke en vrouwelijke varianten, maar het zijn vooral de vrouwelijke bloemen die de show stelen: de hopbellen. Deze frisgroene, kegelvormige belletjes bevatten lupuline, een goudgeel poeder dat brouwers gebruiken om bier zijn kenmerkende bitterheid, aroma’s en bewaarkracht te geven. Denk aan frisse citrus, kruidigheid, florale toetsen of harsige bitterheid – afhankelijk van de variëteit.

Hop groeit in een vrij smalle klimaatzone, grofweg tussen de 35ste en 55ste breedtegraad, waar lange zomerdagen en koele nachten ideale omstandigheden creëren. Duitsland en de Verenigde Staten zijn de grootste producenten, maar Belgische hop valt internationaal op door zijn uitgesproken kwaliteit en karakter. Veel brouwers beschouwen hem zelfs als een ‘terroir’-product: lokaal, uniek en vol persoonlijkheid. Kortom: hop is niet zomaar een plant, maar een essentieel ingrediënt dat het bierlandschap wereldwijd kleur en smaak geeft.

Jaar in jaar uit

In december en januari krijgt de wortelstok de kans om in winterrust te gaan. Begin februari wordt, met het verwijderen van plantresten van het vorige jaar, het veld voorbereid op een nieuw hopseizoen. Vervolgens wordt de hopdraad aangebracht en bovenaan vanuit de hopkooi bevestigd aan de langs-draden en onderaan vastgezet met een grondhaak. Vroeg in het voorjaar verschijnen de eerste scheuten aan de wortelstokken. Omdat slechts drie à vier scheuten mogen uitgroeien, worden de overige handmatig verwijderd. De verwijderde jonge hopscheuten zijn tevens een echte delicatesse die je vooral terugvindt in de lokale horeca. Vanaf eind maart en vooral in april worden de geschikte scheuten met de hand rond de hopdraad gewonden (het aanleiden).

Tegen eind juni, begin juli hebben de rechtse, met de zon meedraaiende stengels al een hoogte bereikt van ongeveer zeven meter. Ze groeien gemiddeld zo’n 10 cm per dag; bij ideale omstandigheden is zelfs 25 tot 30 cm geen uitzondering. In deze periode worden ook de onderste bladeren van de hopstengels verwijderd. Dit ‘ontbladeren’ heeft meerdere belangrijke redenen:

• Gezondheidsbescherming van de plant. De onderste bladeren staan dicht bij de grond, waar vocht, modder en schimmels zich ophopen. Door deze bladeren weg te halen verminder je het risico op meeldauw, valse meeldauw en andere schimmelziekten en kan de lucht beter circuleren, waardoor het blad sneller opdroogt.
• Minder plagen. Veel insecten en plagen starten laag bij de bodem. Zonder de onderste bladeren hebben ze minder schuilplaatsen, waardoor ze zich moeilijker op de plant kunnen verspreiden.
• Betere groei van de hopbellen. Door de energie van de plant niet te laten gaan naar het onnodig bladwerk onderaan, kan de hopplant meer kracht steken in de ontwikkeling van de hopbellen hogerop en betere kwaliteit en aroma produceren.
• Praktische redenen bij onderhoud. Het maakt het eenvoudiger om tussen de rijen te werken voor het mechanisch schoffelen of het spuiten.

Vanaf begin juli start de bloei en moeten de planten moeten nauwlettend opgevolgd worden en, indien nodig, behandelt tegen ziektes en plagen. Zo is hop bijzonder gevoelig voor echte meeldauw (witziekte) en valse meeldauw, in de volksmond beter gekend als de hopplaag. Gelukkig krijgen de telers hierbij ook de hulp van insectenetende vogels en lieveheersbeestjes.

Vanaf eind augustus, begin september zijn de hopbellen klaar voor de oogst. Tot eind jaren vijftig gebeurde dit integraal met de hand, maar tegenwoordig neemt een machine het werk over. In het hoppeveld worden de ranken afgesneden, verzameld op een platte kar en naar het hopbedrijf gebracht voor verdere verwerking. De onderstaande afbeeldingen tonen het volledige groeiproces.

Hopvariëteiten

Het milde zeeklimaat en de vruchtbare zandleembodems van België vormen een ideale voedingsbodem voor een breed scala aan hopvariëteiten. Belgische hoptelers kweken dan ook een uitgebreid assortiment aan hopsoorten, elk met hun eigen karakteristieke bitterheid en/of aangenaam aroma.

H.O.P vzw

Op 23 juli 1998 werd de vereniging Hop Overkoepelende Producentenvereniging vzw afgekort H.O.P. vzw opgericht. Een vertegenwoordiger van het Stadsbestuur van Poperinge werd aan de Algemene Vergadering toegevoegd.

De belangrijkste doelstellingen van deze vereniging zijn:

• bevordering belangen van de hopteler;
• inrichten van studie- en vormingsactiviteiten voor de hoptelers;
• overdracht van kennis in de hopsector naar derden in het binnen- en buitenland;
• organiseren van activiteiten die bijdragen tot een verbetering van de sociale, economische en culturele toestand van de hoptelers.

Als hop producerend land, is België lid van het IHGC of voluit de International Hop Growers' Convention. Dit is de wereldwijde organisatie van de hopindustrie, waar telersorganisaties, professionele hopbedrijven en verwerkende bedrijven die professioneel met hop te maken hebben, hun interesses vinden en te maken krijgen met gemeenschappelijke zakelijke problemen.

Logo Belgische hop (minimum 50% Belgische hop)

Ter promotie van de Belgische hop werd in september 2011 het logo “Belgische hop – Belgian hops” of “Houblon Belge – Belgian hops” ontwikkeld en gelanceerd naar aanleiding van de streekmarkt “Tournée générale”, nu “Lekker Westhoeks” genoemd. Brouwerijen die in België geteelde hop gebruiken bij het brouwen van hun kwaliteitsbieren kunnen vanaf dan extra in de verf gezet worden door het plaatsen van dit logo op het etiket van hun bierflesjes, dit als promotie. De belangrijkste voorwaarde voor dit gebruik is dat de brouwer officieel erkent dat minstens de helft van de gebruikte hop voor dat bier van Belgische oorsprong is.

Het logo "Belgische hop – Belgian hops" is eigendom van de vzw HOP en wordt toegekend aan Belgische hop die geteeld en gecontroleerd wordt onder strikte voorwaarden. Deze werkwijze garandeert herkomst en kwaliteit. De hoptelers doen heel wat moeite om ervoor te zorgen dat de kwaliteit van de hop optimaal blijft. In 2017 ondertekenden de hoptelers een lastenboek met enkele kwaliteitsvoorwaarden om het logo "Belgische hop"  te mogen gebruiken om hun hop te commercialiseren.

Logo Belgische hop (100% Belgische hop)

In januari 2017 werd een variant van het logo “Belgische hop – Belgian hops” of “Houblon Belge – Belgian Hops” ontwikkeld, het gouden logo. De belangrijkste voorwaarde voor dit gebruik is dat de brouwer officieel erkent dat het bier met 100% Belgische hop gebrouwen wordt.

Door te kiezen voor een bier met het logo "Belgische hop":

• heb je zekerheid over de kwaliteit en de herkomst van de hop;
• kies je bewust voor grondstoffen van bij ons waardoor transport tot een minimum herleid wordt met een lage CO₂ - voetafdruk als gevolg;
• help je zo de belasting op het milieu te reduceren;
• steun je de kleine maar dynamische Belgische hopsector die reeds een lange traditie kent;
• werk je mee aan het behoud van het hoppelandschap.